40 dagen niet mopperen!

We zitten midden in de zogenaamde veertigdagentijd, de tijd voor Pasen, ook wel ‘vastentijd’ genoemd. Echt vasten kom je niet zoveel tegen, maar veel christenen proberen bewust wel 40 dagen van bepaalde zaken af te zien: snoep en lekkers, vlees, alcohol, televisiekijken, smartphone gebruik, enz. Onlangs las ik van iemand die in de vastentijd wilde afzien van iets anders: gemopper.

Mopperen kan ongemerkt een gewoonte worden van ons. Ik betrap me er zelf ook wel op. Daarom trof dat hoofdstuk me waarschijnlijk ook. We hebben het vaak niet eens door van onszelf. Natuurlijk, je kunt niet alles accepteren. Als niemand onrecht aan de kaak stelt, komt er nooit een eind aan, maar is mopperen de juiste reactie op onrecht?

In onze samenleving (ook in de politiek) wordt er veel gemopperd en geklaagd. Wij worden getraind om kritisch te zijn. We zijn niet snel tevreden. Kritisch zijn is goed, dat moeten we ook vooral blijven, maar mopperig ontevreden zijn is iets anders.  ‘Mopperen is deel van de ziekte van onze maatschappij en de ziekte van onze ziel’, las ik. Mopperen mist een fikse scheut nederigheid. De beroemde monnik Benedictus vertelt zijn monniken dan ook voortdurend dat ze niet mogen mopperen.

Mopperen is een perverse vorm van vrijetijdsbesteding.  Niemand moppert in tijden van echte crisis. Mopperen doodt vooral de tijd, doet alle enthousiasme verdampen en roeit alle vreugde uit. Mopperen zegt vooral veel over onszelf. Het gedijt op een groot ego. De mopperaar is jaloers of heeft zelf-medelijden, gaat dan maar oordelen over anderen. Maar mopperen werkt – behalve nostalgisch terugkijken - vaak maar weinig uit. Er zijn ook andere reacties mogelijk: veel gepassioneerder, nederiger ook.

Wat zijn dan de alternatieven van mopperen? Ten eerste: protest! Dat stelt ook onrecht aan de kaak, maar als je protesteert ben je veel kwetsbaarder. Dan ben je er ook op aanspreekbaar. Je loopt risico (i.t.t. mopperaar die zich achter zijn gemopper verschuilt!). Ten tweede: boete doen, accepteren dat we zelf ook vaak een deel van de verantwoordelijkheid dragen. Ten derde: gebed. Door onze wensen en verlangens aan God voor te houden in gebed worden onze wensen en verlangens (geleidelijk) getransformeerd, gezuiverd. God is een goed adres voor onze klachten, bezwaren en gemopper.

In het Engels zijn de alternatieven voor mopperen goed te onthouden aan de drie P’s: Protest, Penitence, Petition. Die drie P’s neem ik mee in deze veertigdagentijd. Onze politiek zou er wellicht ook mee gebaat zijn... Oeps…. Ben ik nu aan het mopperen…?

[N.a.v. hoofdstuk ‘Giving up grumbling’ in: Stephan Cherry, Barefoot Disciple. Walking the way of passionate humility, London 2011), p. 89-105].